Ucraína quere visibilidade, pero a que prezo?

Hai un momento de crueldade simbólica que me custa aceptar. Ucraína mantense en Eurovisión mentres estados do arredor protestan polo xenocidio palestino, por quen entende que Israel non debe estar alí. A Ucraína que contou cos expulsión de Rusia da competencia, buscando recoñecemento internacional, solidariedade, testemuños de indignación. Agora, esa Ucraína fala de visibilidade para evitar a protesta contra Israel. Pero que visibilidade é esa cando moitos países deciden non participar, cando a protesta está por todos os costados, cando o público, a prensa, os activistas denuncian que se permite unha representación que consideran culpable?

Dicir “queremos visibilidade” é tamén asumir o risco de que esa visibilidade sexa a visibilidade da indiferencia, da complicidade silenciosa, dun rodeo moral. Non se trata de dicir que Ucraína deba renunciar sempre, senón de preguntar: visibilidade a cal custo? Visibilidade acompañada de silencio ou pequenas declaracións tibias, mentres moitos din que hai violacións graves dos dereitos humanos, que hai persoas a sufrir, cuxas vidas están en risco? Esa visibilidade — participando sen pronunciarse con firmeza contra Israel— pode facer máis dano á credibilidade que calquera canción ou actuación magnífica.

Moito se falou de como Rusia foi expulsada en 2022, como se fixo evidente que non era aceptable a invasión dun estado soberano. Agora, cando o conflito en Gaza é visible tamén, con denuncias que non son menores (xenocidio, bombardeos a civís, preocupacións sobre dereitos humanos), non ver unha voz clara de Ucraína, non ver un acto simbólico forte (apoio á exclusión ou boicot) é esclarecedor para quen pensaba que Ucraína era unha voz de principios, non só de vítimas.

Non digo que Ucraína teña unha única opción moral, senón que esta opción de participar sen erguer a voz con contundencia leva risco: risco de lograr visibilidade, pero visibilidade ferida, visibilidade cuestionada. Porque se varios países non van estar, se hai manifestacións, protestas, críticas públicas, se a asociación de Eurovisión con Israel causa que moitos espectadores sintan que non é un festival de paz senón de contradicción, entón en que se transforma esa participación? Nun acto necesario ou nun acto de adaptación ao status quo?

E quizá cinguirse a dicir “non temos máis remedio, precisamos visibilidade” sexa unha forma de agochar unha fata de empatía acmpañada de moita hipocresía. Non todos os custos son visibles, pero poden afectar profundamente á percepción internacional, á incoherencia dun país que pide constantemente xustiza, que exixe que se respecten fronteiras, dereitos humanos, normas internacionais.

Porque visibilidade para quen sofre, visibilidade para quen chora pola xustiza, non debería ser visibilidade de dúbidas colectivas sen pronunciamento moral. Esa visibilidade roza case a complicidade: non por aprobalo explicitamente, senón por non negalo con claridade cando hai voces e feitos que claman por selo.