Rojava: Autonomía Curda Sacrificada e a Complicidade Internacional na Nova Síria

O acordo de paz asinado o 29 de xaneiro de 2026 entre as Forzas Democráticas da Síria (SDF) e o novo goberno sirio non representa tanto o inicio dunha paz duradeira como o peche dun capítulo incómodo para a comunidade internacional: o da autonomía curda en Rojava. Baixo a linguaxe diplomática da “estabilidade” e da “reintegración nacional”, escóndese unha rendición forzada, facilitada por presión militar, abandono internacional e un cálculo xeopolítico frío que deixa aos curdos sen aliados nin garantías reais.

Un realiñamento de poder baixo novas caras, vellas lóxicas

O contexto do acordo é claro: tras a caída de Bashar al-Assad, o novo presidente Ahmed al-Sharaa consolidou o seu poder mediante unha estratexia clásica do estado sirio: recentralización, control territorial e absorción das periferias rebeldes.

Os curdos, que durante anos actuaron como forza terrestre principal contra o Estado Islámico, quedaron atrapados nunha transición na que xa non eran necesarios. A súa utilidade estratéxica expirou, e con ela o apoio político que lles brindaban os seus antigos aliados occidentais.

Integración ou disolución: o prezo da “paz”

O acordo promove unha suposta integración das estruturas curdas no estado sirio, pero os seus termos revelan unha asimetría profunda:

• A integración militar da SDF no exército sirio implica, na práctica, a desaparición dunha forza autónoma que garantiu durante anos a seguridade das comunidades locais.
• O control administrativo por parte do Ministerio do Interior sirio en cidades como Qamishli ou al-Hasakah desmantela os mecanismos de autogoberno que definiron a experiencia de Rojava.
• As promesas de respecto aos dereitos culturais e educativos, incluíndo o ensino do idioma curdo, carecen de mecanismos de cumprimento e dependen dun estado historicamente hostil a calquera forma de pluralismo nacional.

O fin dun experimento político incómodo

Non é casual que analistas como Fabrice Balanche falen do “fin de Rojava”. O proxecto curdo non só representaba unha anomalía territorial, senón tamén ideolóxica: democracia local, laicismo, paridade de xénero e un papel central das mulleres na vida política e militar. Todo iso entra en conflito coa visión de estado que encarna Sharaa, cuxas raíces islamistas xeran fundadas preocupacións sobre un retroceso social.

As declaracións de Ilham Ahmed, recoñecendo que o acordo foi asinado para evitar un posible xenocidio, son reveladoras: non estamos ante unha negociación entre iguais, senón ante unha elección entre a desaparición inmediata e unha supervivencia condicionada.

Estados Unidos e a diplomacia do abandono

O papel dos Estados Unidos resulta especialmente revelador. Tras anos de cooperación estreita coas SDF, Washington optou por non intervir na ofensiva do novo goberno sirio e, posteriormente, por patrocinar un acordo que consolida a perda de autonomía curda. O enviado Tom Barrack actuou máis como xestor dunha retirada ordenada que como garante dos dereitos dun aliado histórico.

Esta viraxe é parte dun patrón: cando os proxectos locais deixan de encaixar nas prioridades estratéxicas globais, son sacrificados sen demasiados escrúpulos. A mensaxe é clara e perigosa: a alianza cos EUA non garante protección a longo prazo.

Turquía e o silencio cómplice

No fondo de todo isto está tamén Turquía, que ve nas SDF unha extensión do PKK e leva anos presionando para a eliminación da autonomía curda en Siria. O acordo serve indirectamente aos seus intereses, reducindo a capacidade política e militar curda sen necesidade dunha intervención directa. O silencio relativo de Ankara non é neutralidade, senón satisfacción contida.

Paz sen xustiza, estabilidade sen dereitos

O cesar-fogo pode reducir a violencia inmediata, pero faino a costa da pluralidade política e dos dereitos colectivos dun pobo que pagou un prezo desproporcionado na loita contra o xihadismo. A comunidade internacional, ao aceptar este acordo como un mal menor, convértese en cómplice dun proceso que privilexia a estabilidade autoritaria sobre a xustiza e a autodeterminación.