Galiza eleva o ton no debate sobre dependencia: reclama máis fondos e acusa ao Goberno de “copiar o modelo galego”

A Xunta denuncia unha infradotación crónica por parte do Estado e amosa o seu rexeitamento á reforma estatal do sistema por “falta de diálogo e financiamento”

Pontevedra. O debate sobre o financiamento do sistema de dependencia volve ao primeiro plano político tras a aprobación polo Consello de Ministros do proxecto de reforma da Lei de Dependencia e Discapacidade. O texto, impulsado polo Ministerio de Dereitos Sociais e xa en camiño ao Congreso dos Deputados, pretende reforzar dereitos, mellorar prestacións e ampliar os servizos dispoñibles para as persoas en situación de dependencia. Pero en Galiza, lonxe de celebrarse, a reforma foi recibida con dureza pola Xunta, que acusa ao Executivo central de “copiar o modelo galego” sen garantir recursos suficientes para o seu desenvolvemento.

Un sistema infrafinanciado

A conselleira de Política Social, Fabiola García, volveu poñer o foco nunha reivindicación histórica do Goberno galego: o aumento da aportación estatal ao sistema de atención á dependencia. Segundo sinalou, Galiza está a asumir actualmente o 66% do financiamento total, cando a lei estabelece que o Estado debe cubrir o 50%. “Estamos a atender a máis persoas ca nunca, cunha ratio de atención superior ao 98%, pero facémolo cunha carga financeira que debería estar máis equilibrada”, advertiu.

A Xunta cifra en 2.500 millóns de euros a débeda acumulada do Estado con Galiza nesta materia. En 2025, o Goberno central transferiu 52,4 millóns de euros á comunidade, pero a conselleira considera que “non son suficientes nin proporcionais ao esforzo que estamos a facer”.

Reforma estatal con medidas xa implantadas en Galiza

O proxecto de reforma estatal introduce novidades como a homologación automática da discapacidade en función do grao de dependencia (33% para Grao I e 65% para Grao II e III), a universalización da teleasistencia, e a compatibilidade entre axudas económicas e prazas públicas. Tamén se recoñece legalmente a figura do coidador familiar e amplíanse os servizos de asistencia persoal e acompañamento fóra do fogar.

A Xunta, porén, considera que moitas destas medidas xa están vixentes en Galiza desde hai anos. Citou, por exemplo, a compatibilidade entre o Servizo de Axuda no Fogar (SAF) e os centros de día, ou o recoñecemento do 100% de discapacidade para persoas con Grao III. Desde a Consellería cualifican a reforma como un “plaxio parcial” do modelo galego que non vai acompañado dun financiamento axeitado.

Galiza, entre as que menos aportan… e tamén das que máis atenden

Paradoxalmente, Galiza figura nos informes estatais como unha das comunidades que menos inviste por persoa dependente: 1.317 euros ao ano, fronte á media estatal que a supera amplamente. Tamén é das que menos porción do sistema total financia o Estado, cun 27,1%, segundo datos da Asociación de Directoras e Xerentes de Servizos Sociais.

Non obstante, a Xunta defende o seu modelo como “eficiente e humanizado” e apunta que en 2025 Galiza xa superou as 84.000 persoas atendidas, cun aumento do 12% respecto ao ano anterior. Para finais de ano, o obxectivo é chegar ás 90.000. No primeiro semestre do ano, resolvéronse máis de 42.000 expedientes, un 95% máis que no mesmo período de 2024.

Falta de diálogo e presión aos concellos

Outro dos puntos críticos denunciados pola Xunta é a ausencia de diálogo previo á aprobación da reforma estatal, así como a presión que supón para os concellos a implementación dalgúns novos servizos sen recursos adicionais. É o caso da extensión do SAF a tarefas como acompañamento médico ou compra de alimentos, que seguirán dependendo da capacidade organizativa e financeira dos municipios.

Desde a administración autonómica acúsase ao Goberno central de impoñer novas obrigas sen cumprir co seu compromiso de financiar o 50% do sistema, o que —segundo os cálculos da Xunta— contribúe á devandita débeda de 2.500 millóns.

Un novo capítulo nunha vella batalla

Con este enfrontamento entre administracións, o debate sobre a dependencia adquire un tono político cada vez máis tenso, alimentado tamén polo contexto de financiamento autonómico e a reclamación por parte da Xunta dunha maior autonomía na xestión dos recursos sociais.

Mentres o Ministerio de Dereitos Sociais defende que esta reforma “marca un antes e un despois na atención ás persoas dependentes”, o Goberno galego alerta de que sen diálogo e sen recursos reais, as boas intencións poderían converterse nunha carga insostible para as comunidades.