A prórroga ilegal do PP de Aznar na AP-9 pode custarlle ao Estado até 4.500 millóns… e sancións da UE

A decisión do Goberno de José María Aznar en 2000 de ampliar sen concurso a concesión da autoestrada AP-9 podería saír moi cara 25 anos despois: a Comisión Europea considera ilegal esa prórroga e ameaza con levar a España ao Tribunal de Xustiza da UE se non actúa.

A Comisión Europea vén de emitir un ditame motivado, un paso formal no procedemento de infracción, no que declara ilegal a prórroga da concesión da AP-9 ata 2048 concedida polo Goberno central do PP no ano 2000. Segundo Bruxelas, aquela decisión vulnera claramente as normas comunitarias de contratación pública ao non realizar un novo concurso nin garantir a competencia, transparencia ou igualdade de trato.

Esta resolución pode ter enormes consecuencias económicas e políticas, xa que se obriga ao Estado a corrixir a situación no prazo de dous meses, con dúas opcións sobre a mesa: rescatar a concesión (pagando unha indemnización) ou licitar novamente a autoestrada. En caso de incumprimento, o Estado podería enfrontarse a sancións da UE e ao pagamento de costas legais nun xuízo en Luxemburgo.

Un rescate de ata 4.500 millóns?

A posible indemnización á concesionaria Audasa (do grupo Itínere) está envolta en controversia. A empresa, que leva décadas xestionando a infraestrutura, estima que o rescate podería custar entre 3.000 e 4.500 millóns de euros, incluíndo os beneficios esperados ata 2048, segundo transcendeu de fontes próximas á operadora.

Porén, informes independentes, como os realizados pola Universidade da Coruña, rebaten esa cifra e calculan que a indemnización real debería estar entre 900 e 2.100 millóns de euros, ao considerar só os investimentos pendentes de amortización e excluír os lucros cesantes derivados dunha prórroga que agora se considera ilegal.

A plataforma cidadá En Colectivo, impulsora da denuncia ante a UE en 2019, sostén que o Estado non debería pagar nin un euro por beneficios obtidos dunha concesión mal outorgada, e insiste en que se debe negociar unha saída xusta que favoreza aos contribuíntes.

A prórroga do Goberno de Aznar

O foco das críticas sitúase sobre a decisión do Goberno de José María Aznar (PP) no ano 2000, cando, a través do entón ministro de Fomento Francisco Álvarez-Cascos, ampliouse a concesión da AP-9 en 25 anos adicionais, ata o ano 2048. A decisión non foi sometida a concurso público e foi aprobada como unha modificación do contrato vixente.

Naquel momento, o Executivo xustificou a prórroga como unha forma de “garantir investimentos”, pero nunca se fixeron públicos estudos de viabilidade nin se consultaron organismos independentes.

Agora, dúas décadas despois, a UE conclúe que esa prórroga constitúe un novo contrato encuberto, polo que debera terse sometido ás normas de competencia vixentes xa naquela época.

Dous meses para actuar… ou xuízo europeo

A Comisión Europea deu a España un prazo de dous meses para adoptar medidas. Se non o fai, o caso será remitido ao Tribunal de Xustiza da UE, que podería impoñer multas millonarias ao Estado español por incumprimento da normativa comunitaria.

O Goberno central, pola súa banda, non aclarou cal será o seu movemento. Fontes do Ministerio de Transportes limítanse a sinalar que están “analizando o ditame” e estudarán a viabilidade dun recurso, algo que podería atrasar a aplicación da resolución.

Mentres tanto, Galicia enteira observa con atención: eliminar os peaxes da AP-9 é unha reivindicación histórica de usuarios, empresas e forzas políticas, que agora ven unha fiestra de oportunidade para reverter unha das decisións máis lesivas en materia de infraestruturas do último cuarto de século.

Reaccións

Ana Pontón (BNG): “É hora de poñer fin á estafa da AP-9 e rescatar a autoestrada para o pobo galego”.
Subdelegado do Goberno en Pontevedra: “Sen a prórroga do PP, a AP-9 sería gratuíta desde hai anos”.
En Colectivo: “Esta é unha vitoria da cidadanía fronte á corrupción e os privilexios”.