Europa, atrapada entre Trump e Israel: unha Unión cada vez máis feble e contraditoria

Nos últimos días, dúas decisións —ou máis ben dúas non-decisións— veñen de poñer en evidencia o que moitos analistas e diplomáticos cualifican como unha das crises máis serias de credibilidade para a Unión Europea nos últimos anos. Dun lado, Bruxelas cede ante os aranceis impostos por Donald Trump, aceptando un imposto do 15 % ás exportacións europeas a cambio de vagas promesas comerciais. Do outro, a UE é incapaz de sancionar a Israel a pesar das flagrantes violacións do dereito internacional en Gaza, recoñecidas pola propia Comisión.

Ceder a Trump: o prezo da impotencia comercial
O acordo anunciado esta semana entre Washington e Bruxelas foi presentado oficialmente como unha “solución pactada” para evitar unha guerra comercial aberta. Mais na práctica, supón unha cesión unilateral: a UE acepta uns aranceis que multiplican por dez a media habitual nas relacións transatlánticas, a cambio de nada máis que compromisos ambiguos sobre cooperación enerxética e seguridade.

“Europa claudica ante Donald Trump”, titulaba onte a Cadena SER nun editorial que recollía o malestar estendido entre responsables políticos e empresariais do continente. Segundo fontes da Comisión, o pacto pretende “salvagardar a estabilidade comercial”, mais na práctica vese como unha rendición preventiva ante a agresividade proteccionista do ex-presidente estadounidense, quen semella decidido a recuperar influencia mundial a golpe de chantaxe económica.

Gaza: palabras duras, accións brandas
A outra gran ferida na autoridade moral europea é Gaza. A ofensiva israelí, que segundo varias axencias da ONU xa superou os indicadores básicos dunha situación de fame extrema, motivou múltiples chamadas a un alto o fogo e á apertura de corredores humanitarios. Non obstante, as medidas concretas foron escasas e diluídas.

A Comisión Europea recoñeceu oficialmente que Israel incumpre o artigo 2 do Acordo de Asociación con UE —que obriga ao respecto dos dereitos humanos—, pero a proposta de suspender parcialmente a participación israelí no programa científico Horizon Europe foi rexeitada pola maioría dos Estados membros. A pesar das presións de países como Irlanda, España ou Países Baixos, os Vinte e Sete non conseguiron consenso nin sequera para limitar a cooperación tecnolóxica con empresas vinculadas á industria militar israelí.

Amnistía Internacional cualificou a inacción europea como unha “traizón cruel” aos valores fundacionais da Unión, mentres que organizacións humanitarias alertan de que a situación en Gaza é “adaptada ao século XXI, o que foi Auschwitz no 42”, como advertía o xornalista Manuel Rico.

A crise da coherencia europea
Ambos episodios reflicten un problema estrutural: a incapacidade da UE para actuar con firmeza e coherencia nun mundo crecente hostil. O pacto con Trump revela unha debilidade estratéxica fronte a Estados Unidos; a inacción ante Israel mostra a hipocrisía dunha política exterior que predica dereitos humanos mentres evita calquera medida con consecuencias reais.

Europa, nacida tras a Segunda Guerra Mundial co compromiso de non repetir erros do pasado, atópase hoxe atrapada entre o medo a perder relevancia e a renuncia aos seus principios. A súa voz, que antes marcaba pautas en materia de paz, cooperación e dereitos, soa agora cada vez máis como un eco retórico sen capacidade executiva.

Nun mundo no que o autoritarismo e o pragmatismo cru teñen cada vez máis peso, a UE debe decidir se quere seguir sendo espectadora ou recuperar o papel de referente moral e político. Porque sen coraxe nin convicción, pouco queda da “unión” que lle dá nome.