Cara a unha nova enerxía: soberanía, xustiza e límites físicos para un modelo sostible

Nun intre de inflexión histórica, a crise climática, os límites físicos do planeta e as desigualdades sociais derivadas do actual sistema económico poñen o modelo enerxético global en cuestión. Galiza, cunha posición privilexiada en termos de recursos renovables, sitúase no centro dun debate clave: seguir sendo “territorio de sacrificio” ao servizo de intereses externos ou avanzar cara a un modelo propio, soberano e sostible.

Un modelo esgotado e inxusto

A produción enerxética galega —especialmente hidráulica e eólica— sitúa á comunidade como excedentaria en electricidade. Con todo, este potencial non se traduce en benestar local. Segundo denuncia a Confederación Intersindical Galega (CIG), máis do 80% dos concellos galegos teñen infraestruturas eléctricas, pero os beneficios económicos e sociais apenas retornan ao territorio. Ao contrario, Galiza exporta entre o 35 e o 57% da súa electricidade mentres segue dependendo da importación de combustibles fósiles.

Este deseño responde, segundo a CIG, a un modelo colonial imposto desde Madrid, intensificado durante o franquismo e perpetuado por políticas estatais que favorecen a grandes eléctricas. As tarifas non teñen en conta a produción local, e a lexislación actual permite a ocupación do territorio galego sen contraprestacións reais.

Unha proposta dende Galiza

Fronte a esta realidade, a CIG propón unha estratexia galega da enerxía , baseada na recuperación do control dos recursos, na creación dunha empresa pública, na participación cidadá e na planificación da transición enerxética desde criterios de xustiza social e sostibilidade. Entre as medidas máis destacadas figuran:

Lei Galega do Sector Eléctrico : para priorizar o consumo de proximidade e establecer un marco de decisións propias.
Empresa pública galega da enerxía : con capacidade para xestionar xeración, almacenamento, transporte e distribución.
Plan social : para combater as desigualdades da transición, mediante información, formación e participación.
Recuperación de concesións caducadas : como as hidráulicas, e revisión do modelo eólico para garantir retorno social.
Medidas estatais : como a consideración do vento como ben público ou a creación dun novo Plan Sectorial que respecte a biodiversidade e o tecido social.

Para a CIG, a enerxía non pode ser tratada como unha mercancía, senón como un ben público e un dereito esencial , cuxo uso debe estar orientado a garantir calidade de vida, emprego e equilibrio territorial.

A advertencia científica de Antonio Turiel

A visión da CIG vese reforzada polos argumentos do científico Antonio Turiel, investigador do CSIC, que leva anos alertando sobre os límites do actual modelo económico baseado no crecemento indefinido. Turiel considera que a transición enerxética non pode depender unicamente das renovables nin da tecnoloxía, pois non existen substitutos máxicos ao petróleo, o gas ou o carbón que poidan manter os actuais niveis de consumo.

Segundo Turiel, o mundo enfróntase a un “colapso enerxético” se non se aborda con valentía unha estratexia de decrecemento planificado : reducir o consumo, relocalizar a produción, reforzar os lazos comunitarios e asumir que o futuro debe basearse na suficiencia e non na acumulación.

> “Estamos enganándonos pensando que podemos manter este modelo só cambiando a fonte de enerxía. O que hai que cambiar é o modelo económico e social”, afirma o investigador.

Cara a unha enerxía para a vida

Tanto desde a análise sindical como desde a advertencia científica, as conclusións coinciden: o actual sistema enerxético é inxusto, insostible e está ao límite. Galiza, cunha capacidade enorme e cunha sociedade mobilizada, pode e debe liderar un cambio de paradigma.

A aposta pola soberanía enerxética non é só unha cuestión técnica ou económica, senón profundamente política, social e ecolóxica . Trátase de decidir se a enerxía servirá para alimentar o beneficio das multinacionais ou para garantir un futuro digno, equilibrado e sustentábel para o país e as súas xentes.