O prezo da periferia: Galiza e a inflación importada

O repunte do IPC en Galiza ata o 3,8% en marzo de 2026 —fronte ao 3,4% da media do Estado español— non sorprendeu a quen segue a economía galega de preto. O que si revela é algo que levamos anos sen querer discutir en voz alta: a nosa vulnerabilidade estrutural ante cada sacudida exterior.

O dato é claro. Galiza foi o segundo territorio con maior incremento na taxa anual de inflación, cun salto de 1,6 puntos entre febreiro e marzo, só superado por Castela-A Mancha. A causa inmediata tamén o é: o conflito armado en Oriente Próximo, precipitado polo ataque conxunto de Estados Unidos e Israel contra Irán a finais de febreiro, disparou os prezos do petróleo e, con eles, os dos carburantes en toda Europa. Non é un fenómeno exclusivamente galego. Pero Galiza nota o golpe con especial intensidade, e iso non é accidental.

A explicación está na nosa loxística. Somos un país periférico, situado no extremo noroccidental da Península, e dependemos de forma case exclusiva do transporte por estrada para abastecernos e distribuír o que producimos. A patronal do transporte de mercadorías, Apetamcor, leva tempo alertando de que o combustible pode representar entre o 30% e o 50% do custo total dunha ruta, dependendo das súas características. Cando o gasóleo sobe, ese sobrecusto percorre toda a cadea: do camioneiro ao almacenista, do almacenista ao comercio, do comercio á persoa consumidora. O prezo final que pagamos na cesta da compra incorpora, case sempre, moitos quilómetros de estrada.

Neste punto convén ser rigorosos e non caer en simplificacións. O artigo non consiste en dicir que Galiza é a gran vítima da inflación: non o é. Madrid, por exemplo, tivo a taxa anual máis elevada do Estado en marzo, un 4,1%, pero iso non significa que sufrise o maior incremento nese mes, senón que parte dunha estrutura de prezos xa elevada por razóns distintas —peso dos servizos, mercado inmobiliario, concentración de actividade económica—. O problema galego é diferente: non é que os nosos prezos sexan os máis altos, senón que son especialmente sensibles á enerxía e ao transporte, o que nos fai máis expostos en momentos de crise xeopolítica.

O Foro Económico de Galiza puxo o dedo na chaga con claridade: a dependencia do sector exterior é maior no caso galego, e cando a contorna internacional empeora, esa dependencia amplifica o impacto. É un diagnóstico que vai máis alá da inflación: aplícase ao crecemento, ao emprego e á planificación orzamentaria. Galiza ten unha economía aberta e exportadora —leite, conservas, automoción, enerxía eólica, téxtil— o que nos beneficia cando o vento sopra a favor, pero nos deixa máis expostos cando o contexto internacional se complica.

A pregunta que debería estar no centro do debate político galego non é, pois, como reaccionar a cada crise, senón como reducir a vulnerabilidade estrutural. E aquí hai traballo por facer en dous planos. O primeiro é o da loxística: Galiza segue contando cun ferrocarril de mercadorías insuficiente, o que obriga a que case todo o que entra e sae do país o faga por camión. Reducir esa dependencia require investimento en infraestrutura ferroviaria, algo que leva décadas postergado e que debería ser prioritario non por razóns sentimentais, senón por razóns económicas e de resiliencia. O segundo plano é o da produción local de bens básicos: non se trata de pechar fronteiras nin de renunciar ao comercio exterior, senón de fortalecer as cadeas curtas de distribución e a produción de alimentos frescos, que historicamente se viron supeditadas a modelos industriais de longo alcance.

Nada disto é sinxelo nin barato. Require planificación, tempo e vontade política, que non sempre abunda. Pero os datos de marzo de 2026 son un recordatorio puntual dun problema permanente: cada vez que o mundo entra en turbulencia, Galiza paga un sobreprezo pola súa posición xeográfica e polo modelo loxístico que construímos. A pregunta non é se podemos permitírmonos cambiar ese modelo. É se podemos seguir permitíndonos non facelo.

Porque a inflación non é só un número nun informe mensual do INE. É o que pagan as familias galegas cada vez que van ao supermercado. E ese prezo, hoxe, podería ser máis baixo.