A loita sindical é transversal

Cando un traballador consegue un aumento salarial do 3% pero a vivenda sube un 8%, a sanidade pública colapsa e obriga a desembolsos privados, e a educación pública non dispón de medios obrigando a clases de reforzo privadas, a realidade é que perdeu poder adquisitivo e calidade de vida. Esta é a trampa na que cae parte da clase traballadora cando celebran victorias que, observadas desde a perspectiva real da vida das súa vidas, son derrotas disfrazadas.

A ilusión das melloras parciais

Os sindicatos fixeron un traballo importante conquistando dereitos laborais. Pero a estratexia tradicional de negociación colectiva — centrada case exclusivamente en salarios e tempo de descanso — quedou obsoleta nunha sociedade onde a precariedade non vén só do traballo, senón de todos os lados.

Un aumento salarial non serve de moito se o prezo da vivenda se dispara. En moitas cidades, un traballador gasta entre o 40% e o 60% do seu salario en aluguel — unha cifra que en décadas pasadas era a metade. Isto non é un problema de política urbana abstracta; é un roubo directo de poder adquisitivo. O sindicato negocia un 3% de aumento e o especulador tira por terra esa vitoria en cuestión de meses.

Un aumento salarial non serve de moito se a sanidade pública non funciona. Cando os tempos de espera se alongan, cando falta persoal, cando os equipos están obsoletos, os traballadoras ven obrigados a pagar sanidade privada. Ese desembolso non previsto devora os beneficios conquistados na mesa de negociación. É dicir: o sindicato consegue máis cartos, pero o entorno — a través da privatización encuberta da sanidade — recupera eses cartos dunha forma que nin sequera aparece nas estatísticas de pobreza.

Un aumento salarial non serve de moito se a educación pública non dispón de medios. Cando as aulas están masificadas, cando falta profesorado, cando os recursos para atención á diversidade son insuficientes, os pais ven obrigados a pagar clases de reforzo privadas ou academias. Iso é especialmente grave porque non só é un gasto engadido; é unha renuncia á igualdade. Os fillos de familias máis desafogadas teñen acceso a ese apoio, mentres que os fillos de familias traballadoras que non poden permitirse reforzos quedan rezagados. O sindicato consegue un aumento, pero o entorno usa ese aumento para manter a desigualdade intacta.

Un aumento salarial non serve de moito se o entorno se deteriora ecoloxicamente. Un ambiente contaminado, con servizos públicos en ruína, con espazos verdes desaparecendo, con inseguridade ambiental, significa máis gastos en saúde, máis estrés, máis precariedade existencial. Un traballador pode ter máis salario nunha cidade onde non pode respirar, onde non pode deixar os fillos xogar fóra, onde a incertidume climática ameaza o futuro.

O modelo sindical que se limita a negociar coa empresa ou co sector, consegue melloras para as traballadoras e celebra a vitoria. Pero este modelo ten un defecto estrutural: asume que a empresa é o único medio necesario para mellorar a vida dos traballadoras, cando en realidade a vida das persoas depende de moitos máis factores que están fóra da negociación laboral.

Isto crea unha situación perversa: mentres o sindicato negocia coa empresa, o Estado — capturado por intereses inmobiliarios, financeiros e corporativos — desmantelaba os servizos públicos. O resultado é que o sindicato gana batallas pero non avanza. Consegue máis salario para un sector, pero ese sector ve coma a súa calidade de vida non mellora porque os servizos públicos desaparecen.

A loita sindical debe ser unha loita pola garantía de dereitos básicos en todos os ámbitos: vivenda digna, sanidade pública de calidade, educación pública con recursos suficientes, e ambiente sustentable. Non son loitas separadas; son a mesma loita.

Isto significa que os sindicatos non pueden limitarse a negociar coa empresa. Deben involucrarse na defensa da vivenda, dos servizos públicos, do medio ambiente — non como accións paralelas e desconectadas, senón como unha estratexia integrada onde cada loita reforza as outras.

Cando os sindicatos loitan pola educación pública, non están desviándose do seu obxectivo; están defendendo o futuro dos fillos dos seus afiliados. Cando loitan pola vivenda, non están distraéndose; están defendendo o dereito básico a non gastar máis da metade do salario en aluguel. Cando loitan pola sanidade pública, non están saíndo do seu ámbito; están defendendo que os seus afiliados non teñan que escoller entre pagar o aluguel e curarse.

É verdade que esta loita transversal é máis complexa que a mera negociación corporativa tradicional. Require máis coordinación, máis diálogo entre actores diversos, máis conciencia de clase. Toca intereses políticos máis profundos: non é só negociar coa empresa, senón cuestionar modelos de acumulación, de privatización, de especulación. Require enfrontar non só aos empresarios, senón tamén aos gobernos que desmantelan servizos públicos.

Pero é tamén o único xeito de que as loitas sindicais non se conviertan en victorias de papel mentres a vida real se torna máis cara, máis imposible, e máis desigual.

A loita sindical non é transversal porque sexa máis bonito ou máis ideolóxico; é transversal porque é a única forma de que funcione. Un aumento salarial sen vivenda accesible, sen sanidade pública, sen educación pública con recursos, sen ambiente sustentable, non é unha vitoria. É un espello no que nos miramos mentres nos rouban o futuro.

Os sindicatos naceron para defender a dignidade das persoas traballadoras, e esa defensa é transversal. Non é suficiente negociar mellores salarios; hai que loitar pola transformación das condicións de vida en todas as súas dimensións. Só así as victorias sindicais poderán consolidarse.