Amador e Daniel non morreron por unha actuación desproporcionada: foron asasinados

A linguaxe institucional como mecanismo de lavado da memoria histórica

O pasado 10 de marzo de 2026, o Goberno de España aprobou unha declaración institucional de recoñecemento ás vítimas do que ocorreu nesta cidade hai exactamente 54 anos. O texto emprega, para describir a acción da Policía Armada daquela xornada, a expresión “actuación desproporcionada”. Dúas palabras que, lidas con calma, resultan case máis ofensivas que o silencio.

O 10 de marzo de 1972, traballadores en folga da empresa Bazán saíron ás rúas de Ferrol para defender os seus dereitos laborais no marco da negociación dun convenio colectivo. A Policía Armada, ao servizo da ditadura franquista, respondeu a tiros. Amador Rey e Daniel Niebla morreron. Centos de persoas resultaron feridas. Aquilo non foi unha “actuación desproporcionada”. Foi un crime.

A linguaxe burocrática ten un poder silencioso e perverso: normaliza o que non debería ser normalizable. Falar de “actuación desproporcionada” implica que existía unha resposta proporcionada á que simplemente se lle foi a man. Pero non. Non existe resposta policial proporcionada a disparar contra traballadores que exercen o seu dereito á folga. A proporción non era o problema. O problema era a natureza dun réxime que criminalizaba a protesta e asasinaba a quen ousaba resistir.

Que palabras merecen Amador e Daniel?

Se o Goberno quixese ser honesto coa historia, a declaración debería empregar expresións como estas:

— “Represión criminal” — porque disparar contra civís desarmados é un crime, non un exceso.

— “Masacre policial” — porque o resultado foi a morte e hai que nomear os feitos polo que son.

— “Violencia de Estado contra a clase traballadora” — porque non foi un accidente, foi política.

— “Asasinato baixo a ditadura franquista” — porque iso é exactamente o que foi, sen eufemismos.

A memoria histórica non pode ser un exercicio de cosmética institucional. Recoñecer as vítimas con palabras que minimizan o que lles fixeron non é xustiza: é unha segunda humillación, desta vez revestida de protocolo.

Ferrol leva décadas esixindo verdade, xustiza e reparación. Hoxe, mentres miles de persoas volven ás rúas desta cidade para honrar a Amador e Daniel, o Goberno ofrécelles un eufemismo. Non é suficiente. Nunca o será.

O día que as institucións sexan capaces de dicir sen rodeos “o Estado asasinou a dous traballadores en Ferrol o 10 de marzo de 1972”, ese día poderemos falar de verdadeiro recoñecemento. Mentres ese día non chegue, a memoria de Amador Rey e Daniel Niebla merece algo máis que a frialdade dun adxectivo.