Do anuncio á realidade: por que a axuda de 200€ por fillo segue sendo só unha ilusión

Unha quimera de 20.000 millóns: a axuda universal por fillo a cargo que aínda ninguén pode cobrar

Circula polas redes e algúns medios a euforia dunha “axuda histórica”: 200 euros ao mes por cada fillo menor de 18 anos. Unha inxección de 2.400 euros anuais para as familias. A imaxe é idílica: unha medida universal, sen límite de renda, que promete reducir a pobreza infantil nun 22% e que, supostamente, o Goberno de España xa fixo “oficial” a través da súa Estratexia de Desenvolvemento Sostible 2030. Pero, como ocorre con tantos anuncios políticos, a distancia entre o titular e a realidade é dun abismo. E neste abismo, de momento, só hai intencións, promesas e un custo de case 20.000 millóns de euros anuais que aínda ninguén sabe como se vai a pagar.

Contrastemos os feitos. É certo que o Ministerio de Dereitos Sociais, dirixido por Pablo Bustinduy, impulsou esta idea e que o Consello de Ministros aprobou a finais de febreiro unha revisión da Estratexia 2030 que a inclúe como unha “meta”. Pero unha meta non é unha lei, nin un dereito subxectivo, nin un formulario dispoñible na sede electrónica. A día de hoxe, 4 de marzo de 2026, a Prestación Universal por Crianza non existe. Non está publicada no BOE. Non ten un desenvolvemento normativo. E, o máis importante, non ten o máis mínimo camiño despexado no Congreso dos Deputados.

Aí radica o primeiro gran engano, ou autoengano, dunha parte da sociedade e de certos sectores do Goberno. Pretender vender como “oficial” ou “confirmado” o que é, simplemente, un desexo incluído nun documento estratéxico é, cando menos, un exercicio de propaganda preelectoral de primeira orde. É xogar coa necesidade e a ilusión de milleiros de familias que ven como, unha vez máis, a axuda se afasta no horizonte cada vez que se anuncia.

E logo está o elefante na habitación: o custo. Case 20.000 millóns de euros anuais. Unha cifra astronómica que supón preto do 2,8% do gasto público. Nun contexto de déficit e débeda elevadas, cunhas regras fiscais europeas que volven con forza e cunhas contas públicas que deben negociarse en sede parlamentaria, de onde vai saír ese diñeiro? O Goberno, en minoría, necesita aprobar uns Orzamentos Xerais do Estado que inclúan esta partida. Necesita o apoio do PP, que xa cualificou a medida de “populista e insostible”, ou dun bloque de socios independentistas e de esquerda que teñen as súas propias prioridades e esixencias. Parece unha ecuación imposible.

Os defensores da medida, como Unicef ou Save the Children, apuntan a unha realidade innegable: a pobreza infantil en España é unha ferida aberta que afecta a case un de cada tres menores. E poñen sobre a mesa datos rigorosos que demostran que transferencias deste tipo son a ferramenta máis eficaz para combatela. O debate de fondo é xusto e necesario: como financiamos o estado do benestar para protexer á infancia? Pero unha cousa é o debate e outra, moi distinta, é a execución.

A universalidade da proposta tamén abre un flanco de críticas lexítimas. Que unha familia con rendas altas reciba 200 euros ao mes por fillo, nun país con servizos públicos tensados e listas de espera, pode resultar incomprensible para moitos. Aínda que os seus defensores argumentan que a universalidade evita o estigma e os “efectos barreira” das axudas condicionadas, a pregunta moral e económica segue no aire: debemos dedicar recursos escasos a quen non os necesita urxentemente?

Polo tanto, o que temos hoxe sobre a mesa non é unha axuda, senón unha promesa. Unha promesa ambiciosa, benintencionada e tecnicamente desexable, pero que se enfronta a un muro político e orzamentario case insalvable. Mentres, as familias que necesitan ese apoio agora, hoxe, non poden agardar. A xente non paga o aluguer nin enche a neveira con “metas estratéxicas”. Necesita realidades. E a realidade, a día de hoxe, é que non hai 200 euros, nin formularios, nin prazos. Só hai anuncios e unha estratexia. Xa está ben de crear falsas expectativas. Se o Goberno quere facer historia, que empece por presentar un proxecto de lei no Congreso e pelexar por uns orzamentos que o fagan posible. Ata entón, isto non é máis que fume. E o fume, por moi denso que sexa, nunca enche unha barriga.