A lexitimidade en xogo: Pode Abbas excluír a Hamas do futuro de Palestina?

O pasado 25 de setembro de 2025, o presidente da Autoridade Palestina, Mahmoud Abbas, pronunciou un discurso ante a Asemblea Xeral da ONU que levantou unha onda de cuestións. Dende a distancia imposta pola negativa dos visados estadounidenses, Abbas reivindicou para a Autoridade Palestina (AP) o papel de goberno único na Franja de Gaza unha vez finalice a guerra, declarando sen ambaxes que **”Hamás non terá ningún papel que desempeñar na gobernanza”** e esixindo que a milicia entregue as súas armas .

Esta afirmación, que busca presentar á AP como o interlocutor válido e moderado perante a comunidade internacional, choca frontalmente coa complexa realidade política palestina. Este artigo analiza a lexitimidade de Abbas para efectuar tal exclusión, examinando tanto a súa base legal e internacional como as profundas debilidades que a minan desde dentro.

A lexitimidade formal de Abbas derivaba dos Acordos de Oslo da década de 1990, que estableceron a Autoridade Palestina como un organismo de autogoberno provisional . Abbas insiste en que a AP recoñeceu o dereito a existir de Israel xa en 1988 e de novo en 1993, e que cumprindo os acordos, reestruturou institucións e rexeitou a violencia .

Porén, este marco legal está severamente erosionado. O **mandato presidencial de Abbas de catro anos expirou en 2009** . Dende entón, non se celebraron novas eleccións presidenciais ou lexislativas, o que significa que ningún palestino menor de 36 anos tivo a oportunidade de votar . Isto converte o seu goberno, en palabras de moitos analistas, nunha “lexitimidade de saldo” que se debilita co paso do tempo.

Ante a falta de respaldo electoral interno, Abbas ten centrado os seus esforzos en construír unha lexitimidade baseada no recoñecemento internacional. O seu discurso na ONU insírese nun momento histórico: o recente e masivo **recoñecemento do Estado de Palestina por parte de países como Francia, Reino Unido, Canadá e Australia** .

A estratexia é clara: presentarse ante o mundo como a alternativa viable, pacífica e moderada fronte a Hamás, que a AP considera que non representa a “xusta loita” do pobo palestino , e fronte ao goberno israelí, ao que acusa de cometer “un crime de guerra e un crime contra a humanidade” en Gaza . Abbas ofrece unha visión de futuro baseada nun **”Estado, unha lei e unhas forzas de seguridade legais”**, insistindo en que “non queremos un Estado armado” . Esta postura é clave para gañar o apoio de potencias occidentais que, aínda que críticas con Israel, non aceptarían un goberno liderado por Hamás.

Aínda que a estratexia internacional de Abbas pode render froitos diplomáticos, a súa posición dentro dos territorios palestinos é notablemente fráxil. A división é profunda e ven de lonxe:

– **Cisma territorial**: En 2007, tras gañar Hamás as eleccións lexislativas no ano anterior, produciuse un enfrontamento armado que culminou coa **expulsión de Fatah (o partido de Abbas) da Franja de Gaza** . Dende entón, os territorios palestinos están gobernados por dúas entidades rivais: a AP en Cisxordania e Hamás en Gaza.
– **Divorcio ideolóxico**: As diferenzas son abismais. Mentres Fatah (baixo a AP) defende o recoñecemento de Israel e a vía diplomática, a **ideoloxía de Hamás esixe a destrución de Israel** e a restauración das terras palestinas tradicionais . Hamás, pola súa banda, considera á AP cómplice da ocupación israelí de Cisxordania .
– **Falta de apoio popular**: As enquisas mostran que a maioría dos palestinos quere que Abbas renuncie . A AP é vista por moitos como un espectador impotente dende Cisxordania, incapaz de deter os asentamentos israelís ou de ofrecer un horizonte de esperanza, mentres a poboación de Gaza sofre baixo a guerra .

A propia resposta de Hamás á exclusión propuesta por Abbas foi contundente. Nun comunicado, o grupo cualificou as declaracións de **”unha infracción ao dereito inherente do noso pobo palestino á autodeterminación”** e reafirmou que non depoñerá as armas “mentres continúe a ocupación” . Esta postura sinala que calquera intento de impoñer un goberno sen o consenso de Hamás está abocado a un novo conflito interno.

A pretensión de Mahmoud Abbas de excluír a Hamás do futuro de Gaza é, sobre o papel, un movemento lóxico. É a oferta que a comunidade internacional espera para avanzar cara a unha solución de dous Estados. Con todo, a súa **lexitimidade para impoñer esta visión é moi discutible**.

A súa autoridade descansa case en exclusiva no recoñecemento exterior, mentres no terreo carece de mandato popular recente e enfróntase a unha división política e xeográfica que leva consolidándose case dúas décadas. A verdadeira lexitimidade, a que emana do pobo palestino, só poderá xurdir dun proceso de reconciliación nacional inclusivo e de **eleccións libres e xerais** que permitan aos palestinos decidir por si mesmos quen os debe gobernar e cómo. Sen iso, calquera plan de posguerra, mesmo o máis ben intencionado, arriscase a construír sobre alicerces de area.