Real Decreto 402/2025 sobre xubilación anticipada: avances restritivos e fortes críticas sindicais

O Real Decreto 402/2025, aprobado recentemente polo Goberno do Estado, establece un novo marco para a aplicación de coeficientes redutores na idade de xubilación, dirixido a traballadores e traballadoras cuxas profesións presentan índices elevados de sinistralidade, enfermidade ou mortalidade. A norma chega logo dun longo proceso de negociación, con expectativas elevadas pero tamén cunha forte onda de críticas sindicais, especialmente desde a Confederación Intersindical Galega (CIG), que denuncia un novo “recorte encuberto” nas pensións públicas.

📜 Cambios normativos: un marco máis selectivo e limitado

O Real Decreto vén desenvolver o artigo 206 da Lei Xeral da Seguridade Social (LGSS) e regula a posibilidade de reducir a idade ordinaria de xubilación a través de coeficientes redutores en sectores laborais especialmente duros ou perigosos. Porén, establece que só se poderá aplicar en dúas circunstancias moi concretas:

• A imposibilidade obxectiva de mellorar as condicións de traballo.
• A existencia de indicadores obxectivos de sinistralidade ou mortalidade por riba da media.

Os expedientes para solicitar esta rebaixa deben ser presentados conxuntamente por sindicatos e patronal e estarán suxeitos a avaliación técnica por parte dunha comisión interministerial. A norma establece prazos estritos: catro meses para crear a comisión e seis para emitir informe, baixo risco de “silencio administrativo negativo”, o que implica rexeitamento automático se non hai resposta nun tempo fixado.

⚠️ Críticas sindicais: “exclusión, burocracia e recortes”

A acollida entre as centrais sindicais foi dispar. Mentres organizacións como UGT e CCOO valoran positivamente a creación dun novo dereito, outras como a CIG, CGT ou USO expresaron fortes reservas.

A CIG, maioritaria en Galiza, denuncia que o decreto supón un novo paso cara ao “desmantelamento do sistema público de pensións” e critica duramente os seguintes aspectos:

🔹 1. Exclusión de sindicatos non estatais

A norma limita a presentación de expedientes só aos “sindicatos máis representativos a nivel estatal”, o que deixa fóra a centrais como a CIG, maioritaria en sectores clave como a industria galega, a sanidade ou o ensino. “Impídese a participación directa de organizacións que coñecen mellor as realidades laborais de base”, advirten desde a central nacionalista.

🔹 2. Obstáculos burocráticos e pouco realistas

Entre os requisitos establecidos, destaca a obriga de identificar fiscalmente cada traballador afectado no prazo de 20 días naturais. “É materialmente imposible para moitos sectores con alta rotación e precariedade laboral”, apunta a CIG.

🔹 3. Silencio administrativo negativo

A inclusión do silencio administrativo negativo —cando a administración non responde en tempo, a solicitude considérase denegada— é interpretada como un mecanismo disuasorio máis: “De facto, están blindando o acceso ao dereito mediante a inacción burocrática”, sinalan.

🔹 4. Non se garante a aplicación efectiva dos coeficientes

A CIG denuncia que, malia a formalidade do procedemento, non se garante a aplicación real dos coeficientes. “O proceso está deseñado para non prosperar: sen vontade política e con criterios arbitrarios, este dereito será papel mollado”, asegura a central.

🔍 Contexto galego: sectores sen recoñecemento

Sectores altamente feminizados e precarizados como as camareiras de piso, traballadoras da dependencia, operarios de conserva ou do transporte seguen sen recoñecemento específico, malia presentar niveis de enfermidade e desgaste físico moi superiores á media.

⚖️ Conclusión: dereito limitado, lexitimidade cuestionada

Aínda que o Real Decreto 402/2025 representa unha vía de acceso á xubilación anticipada máis aló das profesións tradicionalmente recoñecidas (como mineiros ou bombeiros), as restricións de procedemento, a exclusión de sindicatos territoriais e a incerteza sobre a aplicación efectiva do dereito xeraron un malestar importante.