Galiza, ante o reto do envellecemento: investimento social por baixo da media estatal

Galiza continúa a figurar entre as comunidades autónomas máis envellecidas do Estado español, unha realidade demográfica que impón fortes presións sobre o sistema de servizos sociais. Segundo os últimos datos certificados polas propias comunidades e recollidos polo Instituto de Maiores e Servizos Sociais (IMSERSO) para o ano 2024, Galiza destinou 635,57 millóns de euros ao conxunto dos servizos sociais, o que representa un gasto de 235 euros por habitante.

Esta cifra sitúa á comunidade galega por debaixo da media estatal e tamén por detrás doutras comunidades cun perfil poboacional similar. Asturies, por exemplo, certificou un gasto de 330 € por habitante, e Estremadura chegou aos 401 €, mentres que o País Vasco liderou o investimento social con 463 € per cápita.

📉 Un investimento que non reflicte o desafío demográfico
Os datos confirman que Galiza, malia a súa alta taxa de envellecemento —con máis do 26 % da poboación maior de 65 anos e un índice de envellecemento superior ao 224 %—, non alcanza os niveis de investimento social proporcionais ás súas necesidades. Isto resulta especialmente relevante se se considera que o envellecemento implica unha maior demanda de atención domiciliaria, coidados continuados, programas de socialización e residencias asistidas.

Ademais, boa parte da carga da atención recae nos concellos, que denuncian unha insuficiencia estrutural de financiamento para servizos clave como o Servizo de Axuda no Fogar (SAF). En moitos municipios, especialmente os rurais, os custos son asumidos en gran parte polas entidades locais e polos propios usuarios, o que limita o acceso equitativo e a calidade do servizo.

📊 Gasto certificado vs gasto real: unha fenda que importa
Cómpre matizar que os datos certificados ante o IMSERSO —como os agora difundidos— non recollen necesariamente todo o gasto real en servizos sociais, xa que non inclúen fontes complementarias como fondos europeos, achegas municipais ou partidas estatais finalistas.

Por exemplo, outras estimacións como as da Asociación de Directoras e Xerentes de Servizos Sociais situaban o gasto social galego arredor dos 398 € por habitante en 2022, fronte aos 235 € certificados este ano. Esta diferenza evidencia unha fenda entre o gasto contabilizado oficialmente e o investimento real necesario para garantir unha atención adecuada, especialmente na dependencia e no coidado das persoas maiores.

🧓 Cara a un novo modelo de atención social
O envellecemento acelerado da sociedade galega esixe un novo modelo de atención máis próximo, centrado na persoa, e mellor financiado. Para iso, resulta urxente:

• Reforzar os recursos asignados á atención domiciliaria e aos coidados de longa duración.
• Desenvolver programas específicos de prevención da dependencia e apoio á autonomía.
• Estabilizar o financiamento autonómico e estatal dos servizos sociais, garantindo a equidade territorial.
• Mellorar a coordinación interadministrativa para evitar que os concellos continúen soportando en solitario a atención básica ás persoas maiores.

Galiza está chamada a liderar a adaptación social ao envellecemento, pero iso require investimentos proporcionais á realidade demográfica. Os datos oficiais do IMSERSO serven como punto de partida obxectivo para medir o compromiso institucional, mais tamén deixan entrever que queda camiño por andar para garantir un benestar digno e sostido ás persoas maiores da comunidade.