Descubrimento Arqueolóxico en Brandomil: A Pedra do Altar e a súa Historia Romana

A parroquia de Brandomil, situada no concello de Zas, atesoura un rico patrimonio histórico que agora se ve reforzado cun recente descubrimento arqueolóxico na zona coñecida como Pedra do Altar. Este achado, resultado do labor da Fundación Brandomil, revela a existencia dun asentamento romano que se pode considerar como un antigo pobo, engadindo así un novo capítulo á historia da comarca.

Desde a adquisición dos terreos en 2019, a Fundación Brandomil iniciou un proceso de investigación que culminou na identificación de estruturas romanas, confirmando as lendas que os veciños contaban sobre a importancia histórica da súa terra. A Vía XX, unha ruta romana que pasaba por esta área, foi un dos primeiros indicios da relevancia do lugar, xa que se utilizou ata os anos 60 do século XX, cando se construíu a actual estrada.

O director do proxecto arqueolóxico, Lino Gorgoso, destacou que a investigación inicial, realizada mediante un estudo de georradar, permitiu identificar diversas estruturas que xustificaron a necesidade de realizar excavacións. O equipo de arqueólogos, apoiado pola Dirección Xeral de Patrimonio e a Deputación da Coruña, comezou a escavar a semana pasada, revelando xa importantes descubrimentos, como un pavimento que podería corresponder a unha praza ou a unha vía secundaria.

Entre os achados, destacan un muro e un yacimiento habitacional de gran calidade, que inclúe materiais cerámicos datados na segunda metade do século I d.C. Un dos descubrimentos máis sorprendentes foron unhas terrazas, unha característica pouco común na época romana. Os arqueólogos tamén identificaron diferentes fases de ocupación no lugar, indicando que o muro escavado foi parcialmente destruído entre a época medieval e moderna para a extracción de pedra.

Este non é o primeiro intento de explorar a Pedra do Altar; en 2007, xa se realizaron excavacións que descubriron unha estrutura romana en forma de L. Os veciños de Brandomil sempre souberon que a súa terra era especial, e a lenda que rodea o nome “Pedra do Altar” suxire que, antigamente, a igrexa da parroquia estaba situada nesta estrutura romana.

O proxecto arqueolóxico, que se prevé que dure varios anos, non só busca desenterrar a historia romana da zona, senón que tamén aspira a converterse nun atractivo turístico. Gorgoso subliñou a importancia cultural de Brandomil, que, segundo el, ten un valor comparable ou incluso superior ao de calquera outro xacemento romano en Galicia.

Recentemente, Brandomil foi o centro de atención durante a Semana Cultural de Zas, onde se presentaron proxectos relacionados co patrimonio local, como o documental “Brandomil, vila ramón a carón do Xallas” e o libro “Brandomil na historia, un couto de mulleres”. Estas iniciativas buscan non só preservar a historia, senón tamén educar e involucrar á comunidade na riqueza cultural que a súa terra ofrece.

A Pedra do Altar, con todo o seu potencial histórico, convértese así nunha parada obrigatoria para os amantes da historia e a arqueoloxía, así como para os peregrinos que percorren o Camiño de Santiago, conectando o pasado romano de Galicia coas rutas milenarias que atraen a miles de visitantes cada ano. A historia de Brandomil continúa a escribirse, e cada novo achado achega un pouco máis á comprensión do legado romano na nosa terra.