Dereito de protesta ou coacción? A cuestión de fondo tralo conflito entre a CEP e os sindicatos en Pontevedra

A folga e a manifestación son dereitos fundamentais recoñecidos na Constitución. Porén, cando estes se exercen ante a porta dunha empresa concreta, a patronal pontevedresa fala de “acoso” e esixe a paralización da negociación colectiva. Esta postura abre un debate incómodo: pode unha entidade empresarial cualificar de ilexítimo o exercicio dun dereito fundamental sen poñer en cuestión a súa propia catadura democrática?

O conflito laboral no sector do comercio do metal en Pontevedra volveu poñer sobre a mesa unha vella disputa. Mentres os sindicatos, liderados pola CIG, convocaban concentracións ante empresas como Recambios Ochoa en Vilaboa para reclamar “un convenio digno” , a Confederación Empresarial de Pontevedra (CEP) respondía activando o seu protocolo antiescrache e suspendendo as negociacións .

A CEP é clara na súa mensaxe: consideran que certas mobilizacións “non contribúen a xerar o clima e a confianza necesaria para avanzar” e que supoñen unha “coacción” que atenta contra a liberdade empresarial . Pero, é lexítimo que nun Estado de Dereito se equipare a presión social coa coacción ilegal? E, sobre todo, é democrático paralizar o diálogo porque a contraparte exerce o seu dereito á protesta?

A finura da liña: entre o escrache e a liberdade sindical

A postura da CEP baséase nun acordo subscrito polas asociacións empresariais que contempla “paralizar toda a negociación provincial se se utilizan como medios de presión ‘escraches, concentracións u outros actos de acoso'” . Para a patronal, dirixir a protesta a unha empresa con nome e apelidos supón traspasar unha liña vermella. Argumentan que estas accións “dañan a reputación das compañías” e desvían a atención do contido do convenio . Xa en 2024, a CEP pedía ás súas organizacións ser “intolerantes” con estas prácticas, denunciando que lembran “actitudes do pasado” que atentan contra a liberdade na negociación .

Mais esta defensa da “liberdade” choca directamente coa natureza do conflito colectivo. Os sindicatos non negocian só con vontade, senón tamén con forza. A capacidade de mobilización é a principal ferramenta que teñen os traballadores para contrarrestar o poder económico da patronal. Negar a lexitimidade da protesta no lugar onde se xera o conflito (a empresa) é, na práctica, unha forma de desarmar á parte social.

A propia xurisprudencia do Tribunal Constitucional lembrou que o dereito de folga e as medidas de conflito colectivo son esenciais para a defensa dos intereses dos traballadores. De feito, o debate xurídico actual, como recolle a doutrina máis especializada, cuestiona ata que punto as cláusulas de paz social poden limitar o exercicio de dereitos fundamentais como as medidas de conflito distintas á folga .

A “coacción” como parapeto

A patronal utiliza o termo “coacción” para deslexitimar as protestas. Porén, o concepto de coacción no ámbito penal é moi específico. A recente reforma legal que derrogou o antigo artigo 315.3 do Código Penal (que penalizaba as coaccións á hora de secundar unha folga) non deixou impunes as verdadeiras coaccións, pero si deixou claro que o exercicio do dereito de folga non pode ser criminalizado de forma xeneralizada .

O que para a CEP é unha coacción, para os sindicatos é “visibilizar o conflito”. Mentres a patronal fala de “danar a reputación”, os traballadores falan de facer público que as empresas se negan a mellorar as condicións laborais, como a cobertura do 100% da IT dende o primeiro día ou a eliminación de cláusulas regresivas .

Unha catadura democrática en cuestión

A pregunta que latexa no título é pertinente. Nun sistema democrático avanzado, os dereitos fundamentais (como o de reunión, manifestación e folga) non son concesións graciosas, senón piares do Estado. Que unha patronal considere que o seu exercicio é unha forma de violencia inaceptable revela unha concepción restrictiva da democracia, onde o diálogo só é posible se se dá nas condicións de “tranquilidade” que marca a parte forte.

Ao suspender as mesas de negociación cada vez que hai unha protesta, a CEP non só está a incumprir a súa función de interlocutor social, senón que está a negar a lexitimidade da loita sindical. É como se un sindicato se negara a negociar porque a patronal fai declaracións públicas en contra das súas propostas.

Conclusión

A postura da Confederación Empresarial de Pontevedra, ao cualificar de coacción o exercicio do dereito de vixilancia e protesta sindical, e ao condicionar a negociación á ausencia destas mobilizacións, sitúase nun terreo moral e político escorregadizo. Non se trata de xustificar excesos que poidan darse en casos concretos, que deberían ser denunciados e xulgados polos seus propios méritos. Trátase de que un axente social fundamental pretenda silenciar a protesta baixo a ameaza de parálise negociadora.

A calidade democrática dunha sociedade mídese tamén pola súa capacidade para tolerar e xestionar o conflito, non para silencialo. E neste sentido, a “intolerancia” que pide a CEP fronte ás mobilizacións di moito máis da súa propia concepción das relacións laborais que das intencións dos traballadores que saen á rúa para reclamar unha vida máis digna.