O anuncio que non reforma nada: por que o SMI segue (de momento) compensándose

O 30 de xaneiro de 2026, a Ministra de Traballo anunciou o “fin da compensación e absorción salarial”. As primeiras reaccións falaron dun cambio estrutural. Con todo, desde o punto de vista normativo, a cuestión é máis sinxela: non existe, a día de hoxe, unha modificación legal do Estatuto dos Traballadores que elimine ese mecanismo.

Nin o decreto anual de fixación do SMI nin as normas coñecidas posteriores incorporan unha reforma expresa dos artigos 26.5 ou 27.1 do Estatuto dos Traballadores. E en Dereito do Traballo, os cambios relevantes requiren texto legal expreso.

1. A doutrina do Tribunal Supremo: cómputo global anual

A xurisprudencia da Sala do Social do Tribunal Supremo vén reiterando que o SMI debe comprobarse en cómputo anual e global, isto é, sumando todas as percepcións de natureza salarial.

A STS 624/2022, de 26 de xaneiro (rec. 89/2020) reafirma esta regra: para determinar se se alcanza o salario mínimo deben computarse o salario base e os complementos salariais, incluídas as pagas extraordinarias, sempre que teñan natureza salarial.

A consecuencia práctica é coñecida:

• O salario base pode situarse por baixo do SMI mensual.
• O relevante é que o total anual percibido por conceptos salariais iguale ou supere o mínimo legal.

A regra de compensación e absorción prevista no artigo 26.5 ET continúa plenamente operativa mentres non sexa modificada polo lexislador.

A xurisprudencia posterior continúa esa liña interpretativa, aínda que sempre atendendo á natureza dos conceptos retributivos e ao contido concreto das cláusulas convencionais. Non cabe, por tanto, formular afirmacións absolutas desvinculadas da redacción específica de cada convenio.

2. O punto clave: mentres non se reforme o ET

O núcleo da cuestión é estritamente normativo.

• O artigo 26.5 ET permite a compensación e absorción cando o conxunto anual das percepcións sexa máis favorable que o mínimo legal.
• O artigo 27.1 ET fixa o SMI, pero non contén unha prohibición expresa da absorción de complementos salariais.
• A xurisprudencia do Tribunal Supremo mantén a regra do cómputo global anual.

Mentres estes preceptos non sexan modificados por lei, o mecanismo segue sendo aplicable.

Un anuncio político, por si só, non altera contratos, non derroga normas nin modifica a estrutura salarial dos convenios colectivos.

3. Consecuencias prácticas

A situación actual é de continuidade xurídica:

• As empresas seguen obrigadas a garantir que o salario anual total de natureza salarial alcance o SMI.
• Se ese total supera o mínimo legal, opera a compensación conforme ao artigo 26.5 ET.
• Só unha reforma expresa do Estatuto dos Traballadores podería eliminar ou limitar este mecanismo.

É posible que se anuncie unha futura modificación legal. Se chega, terá un impacto relevante na estrutura salarial de múltiples sectores. Pero mentres non exista texto normativo aprobado e publicado, a regra vixente é a coñecida.

Conclusión

A día de hoxe, non consta unha reforma legal que elimine a compensación e absorción do SMI.

A doutrina do Tribunal Supremo sobre cómputo global anual segue sendo o criterio aplicable. Calquera cambio require modificación expresa do Estatuto dos Traballadores.

En Dereito, os anuncios non producen efectos normativos. As leis, si.