A pol\u00edtica exterior e de seguridade non vive no abstracto: constr\u00faese sobre acordos, dependencias e compromisos que poden condicionar a soberan\u00eda efectiva dun Estado. \u00c9, pois, razoable preocuparse cando esa dependencia recae nun socio cuestionado pola s\u00faa vulneraci\u00f3n reiterada da legalidade internacional e por pr\u00e1cticas que moitos consideran incompatibles coa \u00e9tica e o dereito internacionais. Se tal dependencia alcanza capacidades operativas cr\u00edticas \u2014intelixencia, tecnolox\u00eda militar, colaboraci\u00f3n en seguridade interior\u2014, xa non se trata dunha mera cuesti\u00f3n diplom\u00e1tica, sen\u00f3n dun risco potencial para a autonom\u00eda do Estado.<\/p>\n
Primeiro: a dependencia e a asimetr\u00eda de poder. Cando un pa\u00eds delega capacidades cr\u00edticas \u2014como intelixencia, sistemas de vixilancia, formaci\u00f3n de forzas de seguridade ou tecnolox\u00eda de ciberseguridade\u2014 noutro, x\u00e9ranse relaci\u00f3ns de poder que non se desvanecen coa vol\u00e1til vontade pol\u00edtica do momento. Ese desequilibrio pode materializarse en presi\u00f3ns pol\u00edticas directas \u2014como exixencias puntuais\u2014 ou en incentivos ocultos que condicionan decisi\u00f3ns estrat\u00e9xicas internas, dende leis de seguridade e antiterrorismo ata pol\u00edticas migratorias ou de control social. A asimetr\u00eda resulta especialmente problem\u00e1tica se o provedor non respecta as normas internacionais, xa que non existen garant\u00edas morais ou xur\u00eddicas s\u00f3lidas que impidan un uso puramente instrumental desa dependencia.<\/p>\n
Segundo: o risco de instrumentalizaci\u00f3n. Un Estado cuxo comportamento internacional \u00e9 obxecto de acusaci\u00f3ns por vulnerar dereitos e normas pode utilizar as s\u00faas relaci\u00f3ns estrat\u00e9xicas para exercer influencia: dende o apoio pol\u00edtico condicionado a comportamentos concretos ata a explotaci\u00f3n de informaci\u00f3n sensible para chantaxe ou presi\u00f3n. A posibilidade de que un goberno \u2014ou actores pr\u00f3ximos a el\u2014 recorra a estes recursos de influencia en momentos de crise non \u00e9 ficci\u00f3n. A historia e a intelixencia realpolitik demostran que as alianzas p\u00f3dense converter con facilidade en palancas de interese particular.<\/p>\n
Terceiro: a erosi\u00f3n da lexitimidade democr\u00e1tica. Unha dependencia excessiva en materia de seguridade pode minar a confianza cidad\u00e1 se se percibe que as decisi\u00f3ns internas est\u00e1n dictadas dende o exterior ou condicionadas por intereses alleos. Se as forzas pol\u00edticas non explican de forma transparente os termos dos acordos, ou se se ocultan pactos t\u00e9cnicos que implican cesi\u00f3ns de control, a desafecci\u00f3n e a polarizaci\u00f3n intensif\u00edcanse, debilitando a gobernanza democr\u00e1tica. Ademais, se as pol\u00edticas derivadas destes acordos afectan dereitos civ\u00eds \u2014vixilancia, detenci\u00f3n, control de informaci\u00f3n\u2014, a erosi\u00f3n da lexitimidade \u00e9 a\u00ednda m\u00e1is profunda.<\/p>\n
Cuarto: as li\u00f1as vermellas legais e morais. Non todas as alianzas son equivalentes. Existen li\u00f1as vermellas cando o socio \u00e9 obxecto de sanci\u00f3ns internacionais, resoluci\u00f3ns da ONU ou acusaci\u00f3ns sostidas por vulneraci\u00f3ns de dereitos humanos. Manter acordos de seguridade con actores que descoiden a legalidade internacional coloca ao Estado nunha posici\u00f3n inc\u00f3moda: ou ben normaliza e relativiza esa conduta, ou ben queda atrapado entre os seus principios oficiais e os seus intereses pr\u00e1cticos. Ning\u00fan Estado soberano deber\u00eda ver a s\u00faa seguridade condicionada por pr\u00e1cticas que, en teor\u00eda, reproba no plano internacional.<\/p>\n
Quinto: as alternativas e as responsabilidades. A soluci\u00f3n non pasa por un illamento autom\u00e1tico, nin pola ignorancia estrat\u00e9xica, sen\u00f3n por asumir que as relaci\u00f3ns de seguridade deben ser transparentes, diversificadas entre m\u00faltiples socios e suxeitas a garant\u00edas legais estritas. Espa\u00f1a, como calquera democracia europea, disp\u00f3n de alternativas \u2014como unha cooperaci\u00f3n reforzada no seo da UE, alianzas con socios cun historial s\u00f3lido de respecto ao dereito internacional e o desenvolvemento propio de capacidades tecnol\u00f3xicas\u2014 que permiten reducir a dependencia e protexer a s\u00faa autonom\u00eda. Ademais, \u00e9 imperativo que a sociedade civil e o Parlamento dispo\u00f1an de acceso a salvagardas e mecanismos de supervisi\u00f3n que garantan que calquera transferencia de capacidades respecta os dereitos fundamentais.<\/p>\n
A preocupaci\u00f3n non \u00e9 unha parvada: \u00e9 intelixente e necesaria. Non basta con aceptar por defecto que \u201ca seguridade require alianzas\u201d sen preguntarse en que condici\u00f3ns, con que contrapartidas e con que l\u00edmites legais e \u00e9ticos. A soberan\u00eda non \u00e9 s\u00f3 un concepto formal: \u00e9 a capacidade real dun pobo e dos seus representantes para decidir sen converterse en ref\u00e9ns doutras axendas. Exixir transparencia, diversidade de socios, garant\u00edas legais e non deixar a seguridade nacional suxeita sen contrapesos a estados con antecedentes contestados non \u00e9 s\u00f3 prudente: \u00e9 unha obriga democr\u00e1tica ineludible.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A pol\u00edtica exterior e de seguridade non vive no abstracto: constr\u00faese sobre acordos, dependencias e compromisos que poden condicionar a soberan\u00eda efectiva dun Estado. \u00c9, pois, razoable preocuparse cando esa dependencia recae nun socio...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1170","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"yoast_head":"\n