Unha das grandes iron\u00edas do noso tempo \u00e9 que vivimos rodeados de evidencias da insostibilidade do capitalismo, e con todo segue sendo considerado o \u00fanico marco lex\u00edtimo de pensamento econ\u00f3mico. Falar de alternativas, e en particular de soluci\u00f3ns inspiradas na tradici\u00f3n comunista, conv\u00e9rtese nun tab\u00fa. Non se discuten os argumentos nin as propostas, sen\u00f3n que se despachan cun reflexo autom\u00e1tico: \u201cxa sabemos como acabou o comunismo no s\u00e9culo XX\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Mentres tanto, o capitalismo segue producindo efectos que non se poden ocultar. A l\u00f3xica da maximizaci\u00f3n de beneficios e acumulaci\u00f3n de capital leva a unha concentraci\u00f3n brutal de poder en mans de conglomerados que superan en orzamento a estados enteiros. Musk, Meta, Google ou Amazon non son s\u00f3 empresas; son estruturas de poder capaces de presionar gobernos, vetar normas internacionais e, en casos extremos, condicionar guerras e pazs. O resultado \u00e9 que a democracia formal vai quedando reducida a un decorado, mentres os mecanismos de decisi\u00f3n reais est\u00e1n nas mans de consellos de administraci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n
A automatizaci\u00f3n acelera o dilema: o capitalismo non precisa xa de emprego masivo para funcionar. Robots e algoritmos producen bens e servizos con m\u00ednima intervenci\u00f3n humana. Se a renda non se redistrib\u00fae, as maior\u00edas sociais quedan sen salarios, e polo tanto sen consumo. O c\u00edrculo virtuoso que se presentaba como xustificaci\u00f3n do sistema \u2014traballo\u2192salario\u2192consumo\u2192beneficio\u2014 est\u00e1 roto. Pero en lugar de reco\u00f1ecelo, o capital desv\u00edase cara \u00e1 especulaci\u00f3n financeira, a captura de rendas en vivenda, terras ou datos, e o luxo para elites. A maior\u00eda queda exclu\u00edda ou dependente de subsidios m\u00ednimos.<\/p>\n\n\n\n
\u00c9 aqu\u00ed onde resulta sorprendente a facilidade coa que se descartan as propostas comunistas. A idea central do comunismo \u2014que os medios de produci\u00f3n non deben estar concentrados en mans privadas se iso compromete a supervivencia colectiva\u2014 non perdeu vixencia. Ao contrario, no contexto actual \u00e9 m\u00e1is pertinente que nunca. Non se trata de reproducir esquemas pechados do s\u00e9culo XX nin de repetir erros de planificaci\u00f3n centralizada sen control democr\u00e1tico. Tr\u00e1tase de preguntarnos se a propiedade com\u00fan de infraestruturas cr\u00edticas, a socializaci\u00f3n dos beneficios da automatizaci\u00f3n ou a planificaci\u00f3n da produci\u00f3n b\u00e1sica en funci\u00f3n das necesidades non ser\u00edan, hoxe, medidas de sentido com\u00fan.<\/p>\n\n\n\n
O rexeitamento autom\u00e1tico destas ideas ten menos de rigor econ\u00f3mico que de defensa ideol\u00f3xica. O capitalismo pres\u00e9ntase como natural e inevitable, mentres que o comunismo \u00e9 caricaturizado como sin\u00f3nimo de autoritarismo e fracaso. Pero esa \u00e9 unha lectura interesada: tam\u00e9n o capitalismo acumula unha historia de guerras, desigualdades masivas, crises financeiras devastadoras e destruci\u00f3n ambiental. A diferenza \u00e9 que os seus efectos destructivos son normalizados, mentres que os do comunismo se usan como arma disuasoria permanente.<\/p>\n\n\n\n
Non se trata de negar os riscos dunha concentraci\u00f3n de poder no Estado. O que se trata \u00e9 de reco\u00f1ecer que xa vivimos baixo concentraci\u00f3n extrema, s\u00f3 que privada. O perigo non est\u00e1 en falar de comunismo, sen\u00f3n en rexeitar de ra\u00edz calquera proposta que cuestione a propiedade absoluta das corporaci\u00f3ns. Ese veto intelectual bloquea debates urxentes: renda b\u00e1sica universal financiada polos beneficios da automatizaci\u00f3n, nacionalizaci\u00f3n de plataformas estrat\u00e9xicas, cooperativas dixitais de propiedade colectiva, planificaci\u00f3n do uso de datos e recursos como bens com\u00fans.<\/p>\n\n\n\n
Os cr\u00edticos do comunismo lembran con raz\u00f3n os seus fracasos hist\u00f3ricos, pero raramente admiten que foron tam\u00e9n froito da ausencia de mecanismos democr\u00e1ticos e de control cidad\u00e1n. Ese \u00e9 o punto clave: o problema non \u00e9 a propiedade colectiva en si, sen\u00f3n como se xestiona. Sen democracia real, a propiedade estatal conv\u00e9rtese en privilexio dunha casta. Con mecanismos de participaci\u00f3n e rendici\u00f3n de contas, pode ser unha ferramenta para impedir que a tecnolox\u00eda e os recursos dunha sociedade se po\u00f1an ao servizo exclusivo dunha minor\u00eda.<\/p>\n\n\n\n
O capitalismo de hoxe non ofrece xa futuro \u00e1s maior\u00edas. Ofrece precariedade, vixilancia e subsidios m\u00ednimos para manter orde. Se iso non \u00e9 unha distop\u00eda, pouco lle falta. A \u00fanica sa\u00edda razoable \u00e9 perder o medo a explorar alternativas, inclu\u00eddas aquelas que ve\u00f1en da tradici\u00f3n comunista. Non como dogma, sen\u00f3n como laboratorio de ideas: propiedade com\u00fan, planificaci\u00f3n democr\u00e1tica, redistribuci\u00f3n real dos beneficios tecnol\u00f3xicos.<\/p>\n\n\n\n
\u00c9 tempo de reco\u00f1ecer que seguir confiando en que o capitalismo se autorreformar\u00e1 \u00e9 un acto de fe, non unha an\u00e1lise racional. Se o sistema actual leva \u00e1 concentraci\u00f3n de poder e \u00e1 exclusi\u00f3n masiva, debemos atrevernos a pensar m\u00e1is al\u00e1. E iso implica superar o tab\u00fa que converte o comunismo nun insulto en lugar dun conxunto de propostas que, ben adaptadas, poden ser parte da resposta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Unha das grandes iron\u00edas do noso tempo \u00e9 que vivimos rodeados de evidencias da insostibilidade do capitalismo, e con todo segue sendo considerado o \u00fanico marco lex\u00edtimo de pensamento econ\u00f3mico. Falar de alternativas, e...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,1],"tags":[],"class_list":["post-1109","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dereito-laboral","category-uncategorized"],"yoast_head":"\n